Berriak Ekonomiaren Garapena, Jasangarritasuna eta Ingurumena
qrcode

ELIKA Fundazioak eta Bilbao Dendak elkarteak proiektu pilotu bat abian jarri dute merkataritzan eta ostalaritzan xahuketa murrizteko

2022-12-02

• Ekintza hau Eusko Jaurlaritzak sustatutako BASQUE GREEN DEAL-Euskadiko Itun Berdea ekimenaren barruko Elikagaien Xahuketaren aurkako Euskadiko Estrategiaren barruan dago.

• Berriki elikagaien xahuketa kuantifikatzeko azterketa egin da, eta HORECA kanala nahiz banaketa Euskadin xahutzen diren elikagai guztien % 9,5 eta % 20,4 dira.

• Bilbao Dendak elkarteko bazkide diren Bilboko 9 merkataritza- eta ostalaritza-enpresek proiektu pilotu batean parte hartuko dute prebentziotik hasita dohaintza moduan berrerabili arte soberakinak kudeatzeko.

Elikagaien xahuketa munduko arazorik larrienetako bat da, batez ere gizarte aurreratuetan. Dena den, ondorio globalak ditu ingurumenaren, ekonomiaren eta gizartearen eremuan.

NBEk Garapen Jasangarrirako Helburuen artean du 2030. urtean xahuketa erdira murriztea. Erronka hori bere gain hartzen du Europako Itun Berdeak Baserritik Mahaira estrategiaren bitartez. Euskadi arazo larriaz jakitun da, eta Basque Green Dealen esparruan 2018an abian jarri zuen Euskadiko Elikakatean xahuketa murrizteko estrategia.

Berriki Eusko Jaurlaritzako Ekonomiaren Garapen, Ingurumen eta Jasangarritasun Sailak Elikaren bidez egindako azterlana aurkeztu zen. Azterlan hori aitzindaria da Estatuan eta Europan Euskadiko nekazaritzako elikagaien sistema guztian elikagaien xahuketa neurtzeko orduan.

Azterlaneko dituen ondorioen arabera, nekazaritzako elikakate guztian (lehen sektorea, eraldaketa, banaketa HORECA eta etxeak) Euskadin guztira urteko 311.792 tona elikagai-xahutu (jangaiak eta jangaiak ez direnak) sortu ziren. Batez beste pertsona eta urte bakoitzeko 142 kilo dira. Horietatik 13,51 kg/pertsona/urte HORECA kanalari dagozkio eta 29 kg/pertsona/urte banaketari. Banaketan, HORECAn eta etxeetan xahuketaren % 37 inguru (40 kg/pertsona/urte) JANGAIAK lirateke.

Kuantifikazio honi esker, prebenitu ahal izango dugu. Izan ere, prebentzio hori gure erabileren hierarkian murrizteko mekanismo nagusia da. Horrez gain, eragile guztien artean etengabeko elkarrizketa definituko dugu, erantzunkide baitira arazoan eta etorkizuneko konponbideetan. Hala, Euskadiko elikadura sistema guztiaren laguntza beharko da.

Azterlanak aditzera eman digu banaketaren sektorean, zeinetan saltokien % 80 txikizkakoak diren, xahuketa sortzeko arrazoiak % 78an saihets daitezkeela (iraungitzeko eta kontsumo lehenetsiaren datak, manipulazio desegokia, etab.). HORECA sektoreari dagokionez, % 90 janarien zerbitzuak dira, eta % 10 janari-zerbitzua duten ostatuak. Ikusi dugu hemen ere xahuketaren % 60 saihets daitekeela.

Proiektu pilotua

Aurkeztutako proiektu pilotuaren helburua da elikagai-soberakinei balioa ematea, eta, horretarako, zeharkako prozesu osora jotzea. Horren bidez, parte hartuko duten 9 enpresatan aztertzen hasi eta konponbidea ezartzean amaituko da. Enpresa horietan zenbait azpisektore ordezkatuta daude: jatetxeak, cateringak, gozotegiak, okindegiak, fruta-dendak eta urdaitegiak.

Metodologiari erreparatuz, lehenengo fasean xahuketaren azterketa kualitatibo eta kuantitatiboa egingo da. Xede horrez, arrazoiak monitorizatu, karakterizatu eta aztertuko dira. Bigarren fasean prozesuak diseinatzearen bidez soberakinen dohaintza-proiektuaren bideragarritasuna eta diseinua, bai eta balizko eragina ere izango dira aztergai. Hirugarren fasean proiektua pilotatu eta baliozkotuko da.

Azken emaitza izango da enpresa partaideek xahuketa murrizteko eta soberakinak kudeatzeko plana egin ahal izatea. Bestelako antzeko enpresek eredutzat hartuko dute, eta oso erabilgarria suertatuko da elikagaien galerak eta xahuketa prebenitzeko etorkizuneko legea aintzat hartuta. Une honetan Kongresuan izapidetzen ari da, eta 2023. urtean indarrean sartzea aurreikusita dago. Lege berriaren arabera, elikagaien enpresa guztiek elikagaien soberakinak kudeatzeko plana izan beharko dute.

Enpresa partaideak:

Yandiola jatetxea

Gaminiz jatetxea

Ein Prosit (Thate)

Café bar Iruña

Catering Iruña

Don Manuel gozotegia

Bizkarra

All Natural fruta-denda

La Moderna urdaitegia

La Karmela jatetxea

Enpresa laguntzailea: Oreka Circular Economy

2 iruzkin
  • Argazkia Xaver
    2022-12-02

    Inoiz ikusi zen prestatu gabeko janaria kalean abandonatuta, eta jatorria zein zen ez zekiela, norbaitek uste du ez dela aurreikuspen onik egiten, ezta sareak ere, alferrik ez galtzeko.

  • Argazkia Xaver
    2022-12-02

    Algujna vez se vio comida en masa sin preparar abandonada en la calle desconociendo el origen hace pensar haya quien despilfarra como que no se hace una buena previsión y redes al caso para evitar el desperdicio.

Iruzkinak itxita daude dokumentu honetan
Ekitaldiko kargudunak
(XII legealdia 2020 - 2024)