Eu

Ekonomia, Finantza eta Aurrekontuen sailburuorde Alberto Alberdik Deusto Business School-eko VI FInantza Jardunaldiaei 2019 amaiera emango die: "Digitalizazioa eta Finantzak

2019.eko martxoak 12

Itxiera-ekitaldia:

“VI. finantza jardunaldiak

DEUSTO BUSINESS SCHOOL”

Bilbon, 2019ko martxoaren 12an

 

Eskerrik asko Presidente Jauna. Arratsaldeon guztioi.

Berriro ere, Eusko Jaurlaritzako Ogasun eta Ekonomia Sailetik ohore handia da guretzat Deusto Business School-eko VI. Finantza Jardunaldi hauetan parte hartzera gonbidatu izana. Berriro ere, benetan estimatzen dugu analisi eta debaterako foro hauen ekimena eta betetzen duten zeregina gizartea hobeto informatua egoteko eta, beraz, hobeto prestatuta egoteko bizitza ekonomikoak eta finantzen eboluzioak adierazten dituzten etengabeko erronkei aurre egiteko.

Finantzen mundua beti ari da etorkizunari buruz; horregatik da hain konplikatua. Esan daiteke dirua dela denboraren makina, ondasunen eta zerbitzuen eskariarekiko erantzuna atzeratzeko edo aurreratzeko miraria egiten duelako. Guk ezin dugu denboran barrena bidaiatu; gure nahiek bai, ordea.

Horregatik, interes-tasek etortzekoa den denborari buruz hitz egiten digute, epe desberdinetan, eta mugitzen den balio bat da kapitala bera, etorkizuneko errenta-fluxuen menpe dagoena. Interesak produktibitatearen hazkundearekin du zerikusia, edo gutxienez zerikusia izan beharko luke, horrek erabakitzen baitu moneta-kopuru jakin batzuen balio erreala denborarekin aldatzea; kapitalaren balioa, aldiz, bere errentagarritasunaren araberakoa da, errentagarritasun hori hazkunde ekonomikoarekin lotuta dagoela kontuan hartuta.

Gogoan izan Cambridge-ko ekuazioak esaten diguna, hau da, hazkunde-tasa bider aurrezkiarekiko irabazien ratioaren berdina dela errentagarritasuna. Eta hortxe sortzen da emaitzaz r>g desberdintasun famatu hori, Piketty eraman duena justifikatu gabeko aurreikuspen bat egitera, irabaziak errentaren gero eta zati handiagoaren jabe egingo direla dioena. Justifikatu gabea, bai, irabaziak ez baitira hazten r tasa horretara; horren ordez, Harrod-Domar-en ereduan, ekuazio honek oinarritzat duen ereduan alegia, g tasa berean hazten dira. Hori guztia gero eta desberdintasun handiago baten ageriko ebidentzia enpiriko irmoa zalantzan jarri gabe, El Capital en el Siglo XXI liburu bikainean ziurtatu bezala.

Aurreko guztia kontuan hartuta, argi geratzen da finantzetara hurbiltzen den edonork sakondu ezin den eremu bati behatu eta hazkundea eta produktibitatea aurresaten saiatu, beste erremediorik ez duela izango, bere funtsezko partea baita per capita errentaren ondorioetarako.

Eta halaxe egiten dute agente ugarik, erregulartasunez eta sistematikoki. Katearen amaieran gaudenok, ekonomia txikiaren gainean lan egiten dugunez gero, Euskadikoan alegia, gure testuinguruaren aurreikuspenak egiten duten horien menpe gaude, eta horien artean bereziki, eremu handien gaineko edo munduko ekonomiaren gaineko aurreikuspenak egiten dituztenak dira garrantzitsuenak, ELGA edo FMI adibidez.

Eta aurreikuspenak egiten dituzten iturriak anitzak direnez gero, dibergentziak sortzen dira, jakina. Gure datuetan ere, 2019rako Gobernuaren hazkunde-aurreikuspenaren % 2,3 balio-urkila batean barruan kokatzen da, % 2,1etik % 2,7ra doana sei behatzaile desberdinentzat. Eta gauza bera gertatzen da estatuetarako eta eremu handietarako aurreikuspenekin, Consensus Forecast monitorizatzeaz arduratzen den horiekin. Euro Zonaren kasuan, bere batez besteko hazkunde-aurreikuspena, urte honetarako % 1,6koa, 1,3tik 1,8ra doan urkila baten barruan dago kokatua, eta bertan, gutxi ez bada, hogeita hamar behatzaileren datuak biltzen dira. Bide batez, duela gutxi ELGAk harrituta utzi gaitu bere aurreikuspenaren berrikuspen batekin: % 1ekoa, alegia.

Ba, horrek badu bere garrantzia, baina niri oso erlatiboa iruditzen zait, orokorrean lerrokadura handi bat sortzen delako aurreikuspen-zentroetako ikuspegietan. Zaila da norbaitek oso aurreikuspen dibergenteak izatea, eta horrela balitz, ez dut uste adieraziko lituzkeenik.

Orokorrean finantza-munduan gertatzen den bezala, arrain-sardaren mugimendua da funtzionatzen duena. Hobe da gehiengoarekin oker egotea, bakardadean huts egiteko arriskuan egotea baino.

Aurreko arrazoi guztiengatik, herri-kulturan zabaldua dago sinesmen bat, ekonomiak funtsean aurreikuspenarekin zerikusia duela eusten diona. Baina lanbide honetan dihardugunok badakigu etorkizuna aurresateko ahalmena ez dela halakotzat existitzen, baldintzen iraunkortasuna gertatzen ez bada behintzat, interes berezirik gabea.

Caton Zentsoreak, idazle, politikari eta jeneral erromatarrak zioen: “Ez dakit augure batek nola eutsi ahal izaten dion barreari beste batekin topo egiten duenean”. Pentsatzen dut sekreturik ez egotearen sekretua gordetzen ari izateak eragingo ziela biei barrea. Sinetsi nahi dut ekonomialariok ez dugula arazo hori; guk aurreikuspenak egiteak ez du esan nahi ekonomia auguren kontu bat denik, aurreikuspen-ereduak iraunkortasun-ariketa sinple bat baitira, hori bai, ebidentzia enpirikoetan eta datuak ordenatzeko ahalmena ematen diguten teorietan oinarrituak.

Arazoa sortzen da, duela gutxiko Atzeraldi Handian nabarmen gertatu den bezalaxe, agerian geratzen denean teoriak eta ereduak ez direla gai mundu errealaren eboluzioaren giltzarriak ulertzeko.

Eta, izan ere, hori bai da ekonomiari eskatu ahal zaiona eta eskatu behar zaiona: errealitatea esplikatzeko gai izatea, eta hortik abiatuta, adieraztea politika ekonomikoaren zer interbentzio-motari heldu behar zaion kasu bakoitzean.

Horregatik, aurreikuspenen gauza interesgarriena baliteke izatea barnean hartzen duten errealitatearen interpretazioa, eta horrekin batera, antzematen dituzten arriskuak eta beren zentzua.

Izan ere, Atzeraldi Handia bezalako hain gauza larria bazetorrela ez ikusi izana hemendik dator: ohiko ereduek (Dynamic Stochastic General Equilibrium Models edo DSGE) ez dute barneratzen finantza-sistema, eta horrelakorik egiten dutenean, ez dute behar bezala behatzen, hau da, mailegatu daitezkeen fondoen bitartekari gisa ikusten dute bankua, dirua sortuz bankuak betetzen duen finantzatzaile-zeregina aitortu beharrean. Ingalaterrako Bankuko Jakab-ek eta Kumhof-ek (Banks are not intermediaries of loanable funds-and why this matters) erakutsi egiten dute nola zeregin-aldaketa horrek ‒batetik bankuak, kredituaren bidez gordailuak sortzen, eta bestetik aurrezkiak, inbertsioaren finantzazioaren ondorio gisa‒ inplikazio sakonak dituela ekonomia errealarentzat. Aspaldi batean korronte post-keynesiarrera atxiki ginenontzat, hori ez da ezer berria, baina poztu egiten gara aldaketaz, sistema ekonomikoa hobeto ulertzea ekar dezakeelako eta, hortaz, baita politika makroekonomikoen hobekuntza ere.

Beraz, aurreikuspen-ereduek eremu zabala dute hobetzeko aldagai ekonomikoen papera formulatzeko garaian, eta baita beste faktore exogeno batzuk, gero eta garrantzitsuagoak, kontuan hartzeko erronkak ere. Europako Batzordeak duela gutxi egindako aurreikuspenek, adibidez, askoz ere eztabaida handiagoa piztu dute arrisku politikoen ikuspegitik, ikuspegi ekonomikotik baino.

Eta gu ere elkartu gara iritzi-korronte horretara, Euskadiko ekonomiaren kasuan eredu ekonomiko sendo bat bezala ikusten duena, beheranzko ageriko arriskuekin, ordea, arrazoi exogenoengatik batik bat. Baina munduko testuingurua behatzen dugunean, ohartu egiten gara arrisku horietako batzuek izaera mistoa dutela, baita endogenoa ere zenbaitetan, eta hortaz, izaera ekonomikoa dute, eta ez politikoa.

Euskadiko ekonomian antzematen den geldotze-aldiak, lau urteko % 3 inguruko hazkunde handi baten ondoren, epe ertain eta luzerako potentzialerantz bat datozen zifretara eramaten gaitu; nabaria da potentzial hori baxuagoa dela, baina gure ustez, barne-ikuspegitik, sendoa izaten jarraitzen duen eredu bati erantzuten dio. Eta horrela da bere orekak mantentzen dituelako, eta espero dugulako soldaten susperraldiak neurri batean konpentsatzea oraingo enplegu-dinamismo urriagoa, hainbestetan aipatutako aldeko haizeak etetetik eratorria.

 

Inguruko bost arrisku nagusi estaliak, hainbestetan aipatuak, hauek dira:

  1. Tentsio komertzialak.

 

  1. Brexit nahasi bat, kaotikoa ez denean.

 

  1. Populismoen goraldia eta Europako hauteskundeetan dituen ondorioak.

 

  1. Hazkundearen murrizketa Txinan.

 

  1. Baldintza monetarioetan izandako aldaketa zorpetze global handi baten testuinguruan.

 

Lehenengo hiruak arrisku politikoak dira, baina laugarrenak eta bosgarrenak izaera mistoa dute, non baldintza endogenoak nahasi egiten baitiren erabaki politikoekin. Eta izaera desberdin horretan datza, nire ustez, analisi ekonomikoak izan dezakeen garrantzia.

Txinako hazkundean duela gutxi gertatutako geldotze-aldiarekin konturatzen ari gara herrialde horrek duen berealdiko garrantzia munduko ekonomian, ikuspegi berri batetik begiratuta. Orain, jada, ez da munduko fabrika handia, produkzioak deslokalizatzen diren lekua; geldotze-aldian den ekonomia bat baizik, kontuan izanik gainerako ekonomietan horrek duen izugarrizko eragina.

Goldman Sachs-eko ekonomialari buru Jim O´Neill-ek esan duenez, faktore bakar bat hartu behar bada, kontsumitzaile txinatarra da garrantzitsuena oraingo eta etorkizuneko munduko ekonomiarentzat. Eskaintzatik eskarira pasatu gara eta horrek zerikusia du hazkunde-eredu aldaketarekin, eta esaten denaren arabera, arrakastaz aurrera eramanez gero ez da arazorik egongo. Baina nire ustez, Txinak planteatu dezakeen arazo handiak bosgarren puntuarekin ere du zerikusia, zorpetze handiari buruzkoarekin, eta baita demografiarekin ere.

FMIren arabera, zor pribatua 100 puntu gehitu da 2008az geroztik, 2017an BPGaren % 206ra iristeraino, neurri handi batean enpresa ez finantzarioengatik. Hala ere, gehitu egin da ere bai 20 puntu etxeetakoa, eta kopuru berean, Gobernuarena. Eta, gainera, ELGAko 2018ko Business and Finance Outlook-ek dioenez, izugarrizko zorpetze eta geldialdi handia dago bertako banku-sisteman, itzalean den bankuan, eta aktiboen kudeatzaileetan. Banku-balantzeak 2008an BPGaren % 200 izatetik 2007an % 387 izatera iritsi dira, balantzeaz kanpoko eragiketen hazkunde nabarmen batekin.

Eta Txinatik igaro ondoren zorpetze globalaz hitz egiten badugu, ikus dezakegunez, 2017an historian izan den baliorik handiena lortu zuen termino absolutuetan, zerbait jaitsi bazen ere BPGaren % 225era arte. Joan den mendeko 50eko urteetatik 70eko urteetaraino iraun zuen Urrezko Aroan zor-maila globalak BPGaren % 100 eta % 120 bitartean zenbiltzaten; harrezkero, ordea, izugarri egin zuen gora.

Estatu Batuek % 256ko zorra dute, Espainiaren antzekoa; eta Japoniakoa ia % 400era iristen da, nahiz eta kasu horretan zor publikoa den nagusi.

Zorraren eztanda, beraz, globalizazio neoliberalaren fenomeno bat izan da, ondo ulertua izan ez zena Atzeraldi Handiak ustekabean harrapatu gintuen arte; hain zuzen ere, horregatik deitu izan zaio Krisi Finantzario Globala ere bai; eta bere ondorioak ziurrenik ez ditugu oraindik ere guztiz ulertzen bere sakontasun osoan.

1994ko liburu batean, Financial Crises and Recession in the Global Economy izenekoan, Roy E. Allen-ek azaltzen zuenez, merkatu finantzarioen globalizazioak, informazioaren teknologiek bultzatutakoak, desregulazio finantzarioak eta merkatu globalak nahitaez xurgatu behar zuen likidezia monetario handia, merkatu ez finantzarioen kaltetan, banku zentralek konpentsatzen ez bazuten behintzat.

Funtsean, argumentuak 1955ean Gurley-k eta Shawel-ek beren Financial Aspects of Economic Development-en jadanik azaldutako ideia berari erantzuten zion, kontuan izanik haien arabera, finantzazio-fluxuak zeharkakoagoak izaten direnean aktiboen eta pasiboen bolumen handiagoa behar izaten dela, eta hortaz, ez daudela bakarrik kontu errealen desoreken menpe.

Eta horri gehitzen badiogu merkatuen konplexutasun handiagoa, Txinan ikusten dugun bezala, bankuaren goraldiarekin itzalean, eta duela gutxiko krisian jadanik ziurtatu genuen bezala posizio likidoak aktibo egituratu bihurtzean, sistema hauskorragoa bilakatzen da, eta likidezia-krisiak sufritzeko joerarekin.

1980an hasitako aldi luze hori halako krisiez josita egon da, mota desberdinetakoak eta leku desberdinetan. Paul Samuelson-ek zioen burtsaren krisiak aurreikusi egin dituela sei atzeraldietatik bederatzi; merkatu finantzarioen deflazioa ez baita beti merkatu errealetara joan.

Baina Tim Koller-ek idatzi bezala A better way to anticipate downturns-en, balioen merkatuak ez dira atzeraldien iragarle onak, kreditu-merkatuetan jarri behar baita arreta. Merkatu horiek ez dute burtsaren likidezia, eskaintzak baldintzatzen ditu, partaideek talde-portaerei jarraitzen diete, baita arrisku moraleko jokabideei ere, eta likideziaren eraldaketan oinarritzen dira, eta horregatik harrapatu ditzakete ustekabean epe errendimendu-kurban izandako aldaketek.

Kreditu-estandarren degradazioa, palanka-efektu handia, komisioak sortzen dituzten baina baliorik sortzen ez duten transakzioak eta balantzetik kanpoko eragiketen gorakada finantza-kalteberatasunaren seinale nabarmenak dira. Dirudienez, kalteberatasun hori munduko ekonomiaren ahultasun handietako bat da oraindik ere.

Hortaz, zorra eta finantza-egiturak etorkizun ekonomiko hurbilaren gakoetako bat dira. Nolanahi ere, finantza-munduaren eta ekonomiaren etorkizun horretan funtsezkoak izango diren beste bi alderdi aipatu nahi nituzke: produktibitatea eta herritarren zahartzea.

Antsietate teknologikoko garaiak dira hauek, eta ulergarria da. Izan ere, egokitzeko ahalegin handia eskatzen zaie pertsonei gaur egun, eta garapen teknologikoak desberdintasunak sortzen ditu. Dena dela, aspalditik esaten ari naiz inon ez dela ageri hainbestetan aipatzen den lanaren amaieraren mehatxu hori, produktibitatea ia inon ez baita modu esanguratsuan gora egiten ari.

Nazioarteko erreferentziak nahi dituenak Robert J. Gordon adituarengana jo dezake (Is US economic growth over? Faltering innovation confronts the six headwinds y The Rise and Fall of American Growth. The US Standard of Living Since the Civil War.).

Orain, ordea, egungo euskal ekonomiaren esperientziari heldu nahi diot, eta honako hau aipatu nahi dut: Urrezko Aroan, produktibitateak urteko % 4ko erritmoan egiten zuen gora, joan den mendeko hirurogeita hamarreko hamarkadaren amaierako krisiaren ondoren, globalizazioaldian (guretzat Europako integrazioaren garaian) % 2ko erritmoan egin zuen gora, eta 1995. urteaz geroztik, berriz, % 1eko erritmoan.

Jakingo duzuenez, Espainiako ekonomian enplegu-sorkuntzaren mailak are txikiagoak dira. Izan ere, hazkunde ekonomiko osoa enplegu bihurtzen da, produktibitateak ia ez baitu gora egiten.

Orain, tasak oso txikiak direla esaten da, eta egia da 2017an eta 2018an hamar urterako bonuaren tasa errealak -0,4 eta -0,2 izan direla (hilabeteko batezbestekoa). Baina ez dugu ahaztu behar tasa errealak oso negatiboak zirela Urrezko Aroan (bi digitutik gorakoak inflaziorik handieneko garaietan), oso handiak izan zirela laurogeita hamarreko hamarkadako zenbait urtetan (6 eta 7koak zenbaitetan) eta Atzeraldi Handian ere produktibitatea baino askoz handiagoak izan direla (2tik 4ra bitarteko balioekin).

Politika monetarioak bere lana egin du, baina konparazio horiek agerian utzi dutenez, agian politika horren ondorioak puzteko joera izaten dugu, haren izaera ez-konbentzionala dela eta.

Demografiari dagokionez, adierazi beharra dago interes tasen maila eta, jakina, hazkundea azaltzeko aipatzen diren faktore nagusietako bat dela gaur egun. Horri dagokionez, Japoniako esperientziak gauza asko erakutsi dizkigu, bertako trantsizio demografikoa oso aurreratuta baitago Europan eta munduko beste leku batzuetan hasten ari den trantsizioaren aldean.

Lan egiteko adinean dauden biztanleen hazkundeak 1990ean jo zuen muga, eta orain behera egiten ari da urteko % 1eko erritmoan, hau da, lanerako indarreko milioi bat pertsona. Horrek bidea erakutsi dio Txinari. Izan ere, Txina 2010ean iritsi zen mailarik handienera, eta Nazio Batuek aurreikusitakoaren arabera, beherakada Japoniakoa bezain handia edo handiagoa izango da datozen hogeita hamar urteetan. Eta Euskadi txikiari ere bidea erakutsi dio Japoniako esperientziak. Izan ere, Eustatek euskal biztanleriari dagokionez egindako proiekzio demografikoen arabera, lan egiteko adinean dauden biztanleen kopuruak urteko % 0,7ko erritmoan egingo du behera 2021etik 2041era bitarte.

Dena dela, demografiaren ondorioak konplexuak dira, migrazio-fluxuen erantzun endogenoa baloratzea oso zaila delako (batez ere gurea bezalako ekonomia txiki eta integratu batean), eta trantsizio horretan hasierako egoera bat eta amaierako egoera bat daudelako eta bien artean fase desberdinak daudelako, biztanleriaren adin-egituraren aldaketaren ondorioz.

Arestian esan dudanez, onartu ohi den ikuspegiaren arabera, zahartzeak interes-tasa txikiak dakartza, baina gaia konplexua da. Zahartzeak hazkundean duen ondorioa askoz garbiagoa da biztanleria aktibo potentzialaren ikuspuntutik, baita emaitza aurrezpen- eta inbertsio-fluxuei dagokienez aztertuz gero ere, aurrezpenean eragin positiboa eta inbertsioan eragin negatiboa duela pentsa baitaiteke.

Hala ere, batzuek uste dute (hala nola Charles Goodhart-ek eta Manod Pradhan-ek, Demogragphics will reverse three multi-decade global trends) trantsizio demografikoa aurreratuago dagoenean ondorioa kontrakoa izan daitekeela eta inflazioa eta interes tasa handiak eragin ditzakeela.  Japoniako esperientzia luze samarra da dagoeneko, eta ez dirudi hipotesi hori indartzen duenik. Izan ere, aurrezpenak behera egiten badu ere, inbertsioak ere neurri handian egiten du.

Horrela, beraz, orain arte aipatu ditugun elementu guztiak elkartzen baditugu, honako emaitza hau dugu: oso zor handia, desagertu gabeko palanka-efektua, produktibitatearen aurrerapen txikia eta hazkunde ekonomiko estentsiboa, biztanleria potentzialki aktiboaren galeraren ondorioz txikiagotua. Hortaz, ez dirudi oinarrizko egoera orain bizi dugun tasa txikien mundutik neurri handian urrunduko denik.

Edonola ere, pertsona bakoitzak iritzi bat du, eta ekonomialariek bat baino gehiago agian. Churchillek zioen bi ekonomialariri iritzia eskatzen zienean hiru erantzun jasotzen zituela, eta bi Keynes jaunarenak zirela. Eta, kontatzen denez, izan zen aholkulari ekonomiko besomotz bat eskatu zuen diktadore bat, aspertuta baitzegoen “on the one hand… but on the other hand” entzuteaz.

Jakina, etorkizunari buruzko ezein espekulazio ezin da erabat itxitzat hartu.

Teoria eta ebidentzia sendoak izanik ere, beti geratuko dira erantzun gabeko galderak. Europarako migrazio-mugimendu handiak gertatuko al dira? Iraungo al du ongizate-estatuak belaunaldien arteko transferentzia handiekin? Amaituko al da iraultza teknologikoa piztu dituen itxaropenak betetzeagatik? Jakingo al dute banku zentralek egoera kudeatzen, ala muturreko egoerak biziko al ditugu, 1979an (Volcker-en talka-tratamendua) eta 2012an (Europako bigarren atzeraldia) bezala?

Azken erantzuna airean geratzen da beti, eta nik dagoeneko asko hitz egin dut ebidentziari eta teoriari buruz. Horregatik, ikuspuntu positibotik arau-ikuspuntura igaro nahi dut nire azken gogoetak egiteko.

**********************

Nik ez dakit zer egingo duten banku zentralek, baina haien politiken birbanaketa-ondorio ikaragarriaz ohartarazi nahi dut.

Egungo politika hedakor ez-konbentzionala dela eta, aktiboen prezioaren eta, beraz, aberatsen alde egin izana leporatu zaie banku zentralei, eta bankuek erantzun dute, eta zenbaitetan oso modu adierazgarrian gainera, Ingalaterrako Bankuko gobernadore Mark Carneyren kasuan bezala (The Spectre of Monetarism), politika horiek ondorio positiboa dutela enpleguan.

Ni bat nator bigarren ikuspegi horrekin, eta gogoan dut laurogeita hamarreko hamarkadan interes tasa errealak oso handiak zirela eta balio handia atera zela sortzen zutenetatik; beraz, takingekoei lehentasuna eman zitzaien makingekoen aldean, Mariana Mazzucatoren hitzak erabiltzeagatik (The Value of Everything: Making and Taking in the Global Economy).

Ez da zuzena produktibitatearekin urtean % 1eko erritmoan hazten den soldata erreal batek % 4ko edo % 6ko tasa errealei aurre egin behar izatea. Laurogeita hamarreko hamarkadan hipoteka bat ordaintzen zuenak ongi ulertuko du zer esan nahi dudan.

Finantza-sistemak ondorio potentzial handiak izan ditzake berdintasunean. Gai horri gero eta arreta handiagoa eskaintza ari zaio, eta sakonago aztertu beharko genuke etorkizunean. Izan ere, jasangarritasunarekin konprometituta gaudenez eta jasangarritasuna belaunaldien arteko berdintasun motatzat har daiteke, ez dauka zentzurik ere berdintasunarekin oro har komprometituta ez egotea.

Mundu anglosaxoian, adibidez, kredituaren interbentzioa erabakigarria da giza kapitalaren prestakuntzan, ekintzailetzan eta osasunean, eta jarduteko moduak neurri handian baldintzatzen du jendearen bizitza.

Zorionez, gure etorkizuna ez dago halabeharraren mende hain funtsezko alderdietan. Izan ere, zerbitzu publiko unibertsalak eta kalitatekoak ditugu hezkuntzan eta osasun-arloan, baita pertsona ekintzaileei laguntzeko ekosistema publiko-pribatuak eta ia herritar guztiengana iristen den finantza-sistema inklusibo bat ere.

Baina, jakina, hipoteka-kreditua edo kontsumorako kreditua lortu ahal izateak ez du esan nahi finantza-zerbitzuen intentsitatean desberdintasunik ez dagoenik, pertsona guztiek ez baitituzte baldintza berak aktiboen kudeaketari dagokionez.

Kontuan hartu behar da kapital-errenten banaketa errenta-maila handietan bilduta dagoela nagusiki. Adibidez, Bizkaiko kasua aztertzen badugu, errentarik handienen aitorpenen % 3,5ek likidazio-oinarri orokorraren % 15 eta kapitalarenaren % 45 biltzen dutela ikusiko dugu. Gainera, finantza-produktuak beti ez datoz bat jendearen kulturarekin, eta horregatik utzi du krisiak hain auzi kopuru handia. Nolanahi ere, garbitzen zaila gertatzen ari den orban handia da hori.   

Egoera horren aurrean, eta finantza-esparrua arazo demografikoarekin lotu ondoren, ongi ulertzen ari ez den herrialde-proiektu handi baten balioa azpimarratu nahi nuke amaitzeko.

Zehazki, enpleguaren arloko Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeez (BGAE) ari naiz. Erakunde horiek berdintasunaren zerbitzurako finantza-tresna bikainak dira, eta gure gizartearen etorkizuneko ongizatea bermatzen dute.

Enpleguko BGAEei esker, langileek kudeaketa aurreratuko eta errendimendu handiko produktu bat eskura dezakete, administrazio-kostu txikiekin. Gainera, haien inbertsio-zorroa, gaur egun gertatzen den bezala, oso lotuta dago euskal produkzio-sarearekin, baina arriskuaren dibertsifikazioa enpresako zuzeneko partaidetzako edozein formulatan baino handiagoa da. Eta, jakina, errenta ertain eta txikiko pertsonentzako Gizarte Segurantzako prestazioak errenta moduan osatzeko etorkizuneko premiaren estaldura lortzen dute.

Eta horrek ez du inolako zerikusirik pribatizazioarekin, abiapuntua funtsezko oinarria den sistema publikoaren defentsa delako eta proiektu soziala delako. Enplegu-sistemaren kudeaketak langileak berak ahalduntzen ditu, eta berdintasunezkoa da, errenta ertainak eta txikiak baititu ardatz. Gainera, orokortu ahala, interes pertsonalen onerako ez ezik, herrialde osoaren onerako izango da, inbertsioen bitartez.

Legegintzaldi honetan, Eusko Jaurlaritzak alderdi interesdun guztiekiko elkarrizketa sakona eta lasaia bultzatu du.

Ahaztu gabe ezin dela ezer inposatu, eta, beraz, kontua ez dela presaka ibiltzea, adostasunak sortzea, gure kultura aldatzea eta garapen-oinarri sendoak finkatzea baizik.

Une erabakigarri batean gaude. Izan ere, fiskalitatearen gaia lantzen ari gara, eta fiskalitatea tresna handia da eraikin oso hau sustatzeko. Asko dugu jokoan erronka honetan, eta, horregatik, eskuzabaltasuna, adimena eta etorkizun-ikuspegia eskatu nahi diet herritar guztiei, herrialde-proiektu handi honetan urrats handi bat eman ahal izan dezagun.    

Eskerrik asko.

 

Alberto Alberdi Larizgoitia

Ekonomia, Finantza eta Aurrekontuen sailburuordea

Eusko Jaurlaritza

 

 

Oraindik ez dago iruzkinik
  • Faceless avatar thumb 70
    Zerbait esan nahi duzu?… iruzkindu albiste hau
Ekitaldiko kargudunak