Eu

Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako Sailak Euskaraldia hizkuntza ohiturak aldatzeko proiektua aurkeztu du, beste hainbat erakunde eta eragilerekin batera

2017.eko azaroak 23

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak parte hartu du Euskaraldia ekimenaren aurkezpenean. Ekitaldia Bilboko Arriaga Antzokian izan da eta bertan izan dira, baita ere, Ana Ollo, Nafarroako Gobernuko Herritarrekiko eta Erakundeekiko Harremanetako kontseilaria; Beñat Arrabit, Euskararen Erakunde Publikoko presidentea eta Herri Elkargoko Hizkuntza Politikako presidenteordea; Elena Laka, Euskaltzaleen Topaguneko lehendakaria; Paul Bilbao, Kontseiluko Idazkari nagusia; Naiara Mujika, Lasarteko Ttakun euskaltzaleen elkarteko kidea; eta Arrate Illaro, Euskaraldiaren koordinatzailea eta Euskaltzaleen Topaguneko kidea. Eurekin batera, egitasmoaren sustatzaile izango diren erakundeetako kideak egon dira aurkezpenean.

Antolatzaileek azaldu duten modura, ekimena aurkezteko aukeratutako eguna ez da zorizkoa izan. Azaroaren 23a aukeratu dute, urtebete barru, egun horretan bertan abiatuko baita euskararen lurralde osoan aldi berean egingo den aktibazio ekimen handia. 2018ko azaroaren 23tik abenduaren 3ra, hizkuntza ohituretan eragiteko helburuz,  Euskaraldia 11 egun euskaraz lelopean egingo da lehenengo Euskaraldia.

Euskaraz hitz egin edo ulertzeko gai diren herritarrak izango dira ekimeneko protagonista, eta, 11 egunetan zehar, beren ohiko harreman sareetan euskaraz aritzeko gonbitea egingo zaie, inertziak apurtu eta euskarazko hizkuntza praktikak bultzatzeko helburuz.

Gaur aurkeztutako ekimenak, baina, epe luzeagorako ibilbidea izango duela azaldu dute Euskaraldia aurkeztu duten eragileek.

Ana Ollok, Nafarroako Gobernuko Herritarrekiko eta Erakundeekiko Harremanetarako kontseilariak, tokian tokiko errealitateen aberastasunari erreparatu dio: “Nafarroan, egoera soziolinguistiko desberdinak ditugu, jakina denez. Hortaz, erabilerari bultzada emateko planteatzen ditugun egitasmoak egoera horiei egokitu behar zaizkie arrakastatsuak izateko. Euskararen aktibazioa, modu erakargarri eta positiboan eraginez.” Hain zuzen, Euskaltzaleen Topaguneko Arrate Illarok errealitate ezberdin horien markoan ariketa garrantzitsua azpimarratu du: “Euskaraldia urtebete lehenago aurkeztu dugu, elkarlanean martxan jartzeko eta herritarrei formazioa eskaintzeko denbora behar delako. Elkarlanean, euskararen sustapenean lanean ari garen entitateen, bestelako alorretan ari diren entitate euskaltzaleen, eta herritar euskaltzaleen artean gauzatuko dugu Euskaraldia”.

Hortaz, elkarlana funtsezkoa da Euskaraldiarentzat. Euskaltzaleen Topaguneko lehendakaria den Elena Lakaren hitzetan, “azken urteotan hainbestetan aldarrikatu dugun elkarlana ekimen zehatz baten bueltan ardaztu nahiko genuke. Herriz herri auzolanerako eta eragile arteko harremanetarako eremu izatea gustatuko litzaiguke”.

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako Kultura eta Hizkuntza Politikako sailburuak euskararen erabilera errazteko instituzioetatik lan egin behar dela nabarmendu du: “Erakundeetatik lan egin behar dugu erabilera erraztu dezaketen baldintzak sortzeko; izan ere, hainbat ingurune zailagoak dira oraindik ere euskara erabili ahal izateko. Proiektu hau eraginkorra izango da bide horretan”. Hein horretan, Beñat Arrabitek, Euskararen Erakunde Publikoko presidenteak, aldeko pausoak berretsi ditu: “Euskaraldiaren pertsonaia nagusiak herritarrak izanen dira. Halere, euskararen erabilera handitzeko ardura partekatua da: bakotxarena eta molde guzietako entitateena. Alabaina, norbanakoen urratsek erakundeen geriza behar dute; euskarazko harremanak posible izan diten, baldintzak ezarri behar ditugu erakundeetarik. Bide horretan gure engaiamendua adierazi nahi dugu.”

 Zer da Euskaraldia?

Herritar euskaltzaleak aktibatuta hizkuntza ohiturak aldatzea da Euskaraldiaren helburua. Euskal Herriko hainbat euskaltzale elkartek urteetan zehar landu duten Euskarak 365 egun lan ildoaren baitan kokatzen da eta bi mugarri ditu.

Batetik, euskal hiztunen hizkuntza ohituretan eragitea eta beren harreman sareetan euskara gehiago erabiltzea izango da 2018ko azaroa eta abendua bitartean egingo den Euskaraldia 11 egun euskaraz ekimenaren helburua. Bestetik, hizkuntzaren normalizazioaren ardura pertsonen eta entitateen artean partekatua denez, 2019an, mota guztietako entitateek euskararen erabilera babesteko eta bultzatzeko neurriak hartzea izango da helburua.

 

Euskal hiztunen aktibazioa helburu: ‘11 egun euskaraz’

Aktibazioak martxan jartzea esan nahi du. Hizkuntzaren erabilerari lotutako kontzeptua da, euskaraz hitz egiten dakitenek edota euskara ulertzeko gaitasuna daukatenek euskara erabil dezaten lortu nahi dugulako. 

Hamaika egun horietan, 16 urtetik gorako herritarrak Ahobizi eta Belarriprest bihurtu nahi ditugu. Ahobizi ulertzen duten guztiei euskaraz hitz egiten dieten lagunak dira (baita ezezagunei lehen hitza, gutxienez, euskaraz egiten dietenak ere). Belarriprest, berriz, gutxienez euskara ulertzen duten kideak dira, gainontzekoei euskaraz aritzeko gonbidapena luzatzen dietenak.

Ekimena Euskal Herri osoan egingo den arren, tokian tokiko euskaltzaleak izango dira herri bakoitzeko dinamiken sustatzaileak, eta tokiko inguru soziolinguistikora zein errealitatera moldatzeko modukoa izango da.

Antolaketan, beraz, auzo, herri zein eskualde ezberdinetako euskaltzale taldeak arituko dira, eta baita elkarte, enpresa zein erakunde ezberdinetakoak ere. Horietako asko hasiak dira jadanik lanean urtebete barru egingo den gizarte ariketa prestatzeko.

Herri eta entitateek 2018ko lehen hiruhilekoan izango dute izena emateko aukera eta udaberrirako jakin ahal izango da zenbat herri eta gunetan parte hartu ahal izango duten hiztunek 2018ko Euskaraldian. Hala ere, une honetan 40 herritik gora, tartean zenbait hiriburu, datorren urteko Euskaraldiaren antolaketan murgilduta daudela aurreratu dute sustatzaileek, eta datorren urtearen hasierarako eskualde gehiagotara heltzea espero dutela azpimarratu dute.

Herritarrek 2018ko udazkenean izango dute Euskaraldia, 11 egun euskaraz dinamikan izena emateko aukera. Izen ematea 2018ko irailean zabalduko da, eta Ahobizi zein Belarriprest modura parte hartu ahal izango dute nahi duten herritarrek. Euskaraldiak iraungo duen 11 egunetan Ahobizi edo Belarriprest identifikazio ikurra erabiliko dute parte hartzaile guztiek.

Euskaraldia: Aurrekariak

Euskaraldia ez da hutsetik abiatzen. Azken bi urteotan Euskal Herriko hainbat herritan martxan jarri diren dinamiketan du abiapuntua. 2016ko otsailean Donostiako Egia auzoan bertako euskaltzaleek martxan jarritako Egian euskaraz bizi nahi dugulako ekimenak 20 herri eta eskualdetan izan du segida azken urte eta erdian. Euskaraldiak 2018an Euskal Herri osora zabaldu nahi du Egian hasitako bidea.

 Ekimen guzti horietan euskaltzaleek izandako protagonismoa azpimarratu dute Euskaraldiaren antolatzaileek, herri ekimen sendoak sortu baitira antolakuntzaren inguruan. Gainera, orain arteko esperientzia guztietan balorazioak onak izan dira, bai partaideen bizipenetan eta hizkuntza ohituren aldaketan izandako eraginagatik, baita euskaltzaleen aktibazioak ekarritako herri dinamikengatik ere.

Era berean, azken urteetan Euskararen Nazioarteko Egunaren bueltan sortutako Euskarak 365 egun dinamika hedatu eta zabaldu egin dela ere azaldu dute antolatzaileek. Herritarrak aktibatu eta elkarlan dinamika berriak sortzeko helburuz abiatutako lan ildoak hizkuntzaren erabileran proposamen praktikoak egiteko norabidea hartu du.

Gaur aurkeztutako ekimenak, berriz, 2017ko maiatzean Lasarte-Orian egindako Udaltop topaketan Euskaltzaleen Topaguneak eta Eusko Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako Sailburuordetzak aurkeztutako proposamenean du abiapuntua. Maiatzetik aurrera, eragile instituzional eta sozialei aurkeztu zaie proposamena eta beren ekarpenei esker garatu da. Helburu bikoitza izan dute hartu-emanek. Batetik, dinamika sakonago aurkeztu eta zalantzak argitzea; eta, bestetik, ekarpenak jaso eta 2018ko ekimenean parte izateko gonbidapena luzatzea.

Harreman horiei esker, Euskal Herri osoko instituzio eta eragileak sartu dira ekimenaren sustatzaile taldean, Nafarroako Gobernuaren Euskarabidea Nafar Institutua, Ipar Euskal Herriko Euskal Elkargoa, Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua eta Soziolinguistika Klusterra, beste askoren artean.

Erabileran eragitea helburu

Aurtengo udan aurkeztutako VI. Inkesta Soziolinguistikoa eta VII. Hizkuntzen Kale Erabileraren Neurketaren emaitzek emandako testuingurua baliatu dute antolatzaileek Euskaraldia bezalako ekimenen garrantzia azaltzeko. Azken neurketek baieztatu izan duten elementuetako bat izan da euskararen ulermena eta ezagutza zabaltzen doazela Euskal Herriko inguru ezberdinetan. Euskaraz hitz egiteko gai den gero eta jende gehiago dago, eta euskara ulertzen dutenak ere gero gehiago dira. Bi datu horiek azpimarratu dituzte ekimenaren sustatzaileek, eta euskarazko harremanak areagotzeko baldintza onak daudela nabarmendu nahi izan dute.  

 Hizkuntza ohiturak aldatu eta praktika linguistiko berriak bultzatzeko ekimen honek, Euskaraldiak, testuinguru horretan jokatuko du. Helburu horiek lortzeko hiztunei formazioa eta ahalduntze tresnak eskaintzea garrantzitsua izango dela azaldu dute antolatzaileek.

 Lasarte-Orian 2016an egindako aktibazio ekimenean ikerketa egin zutela azaldu du Ttakun elkarteko ordezkariak. Tresna zehatzak eskainita, hizkuntza ohiturak aldatzea eta hurbileko harremanetan euskararen erabilera nabarmen haztea posible dela erakutsi zuen ikerketak. Antolatzaileek azaldu dute datorren urteko Euskaraldian ikerketa euskararen eremu osora zabalduko dela.

  Elkarlanaren garrantzia

Elkarlanaren garrantzia azpimarratu nahi izan dute gaur ekimena aurkeztu duten eragile guztiek. Azken hilabeteetan hizkuntzaren normalizazioaren bueltan ari diren erakundeek behin eta berriz nabarmendu dute elkarlanaren beharra, eta Euskaraldia elkarlan hori gauzatzeko aukera paregabea dela azaldu dute. Euskal Herri osoan ematen hasi den elkarlanerako dinamika hau herriz herri ere gauzatzea bada Euskaraldiaren helburua.

 

Antolatzaileek nabarmendu egin dute mota guztietako entitate eta erakundeek euskarazko hizkuntza praktikak eta harremanak bultzatzeko eta babesteko duten funtzioa. Izan ere, azaldu dutenez, euskarazko harremanek hiztunen hautuaz gain, testuinguru egokiak ere behar dituzte, beraz, entitateen funtzioa Ahobizi eta Belarripresten izen-ematea bultzatzeaz gain, beren funtzionamenduan euskarazko harremanetarako espazioak sortzea eta praktika hori errazteko neurriak hartzea ere badela gogorarazi dute.

 Eta horrekin batera, herritarrek beren harremanetarako hizkuntzak aldatzeko duten gaitasuna ere azpimarratu dute, eta horrek, era berean, gizartean aldaketak eragiteko duen ahalmena.

Sustatzaileak

 Ondorengoak dira Euskaraldiaren herriz gaindiko sustatzaileak:

  • AEK
  • Arabako Foru Aldundia
  • Artez Euskara Zerbitzua
  • Bai Euskarari Elkartea
  • Berria taldea
  • Bizkaiko Foru Aldundia
  • EHU
  • Elhuyar
  • Elkar Fundazioa
  • Emun
  • Eudel
  • Euskaltzaleen Topagunea
  • Euskararen Erakunde Publikoa
  • Eusko Ikaskuntza
  • Eusko Jaurlaritza – Hizkuntza Politikarako Sailburuordetza
  • Gipuzkoako Foru Aldundia
  • Herri Elkargoa
  • Hizkuntz Eskubideen Behatokia
  • Ikastolen Elkartea
  • Irrien Lagunak
  • Kontseilua
  • Nafarroako Gobernua - Euskarabidea
  • Soziolinguistika Klusterra
  • Tokikom
  • Uema
  • UEU
2 iruzkin
  • Faceless avatar thumb 70
    Zerbait esan nahi duzu?… iruzkindu albiste hau
  • 2018.eko urtarrilak 20

    He leído con suma atención este artículo sobre la presentación por el Departamento de Cultura y Política Lingüística del Gobierno Vasco junto con otras instituciones y agentes (muchos y muy significativos) del Proyecto Euskaraldia, dirigido a “cambiar los hábitos lingüísticos”
    Se trata, una vez más según mi criterio, de una iniciativa magnífica si se aplica además, como se dice, en “todo el territorio del Euskera” que, por cierto no se explica cuál es y para cada cual podría ser diferente.
    Pero yo llevo, como muchos otros desde luego, más de 50 años siendo testigo y participando activamente en iniciativas magníficas, encomiables, multitudinarias, osadas, casi todas surgidas de la ciudadanía popular, asociada, o no, en entidades comprometidas, promotoras, muchas veces subvencionadas por las Entidades Gubernativas propias y aún estamos en que es preciso “cambiar los hábitos lingüísticos” evidentemente porque esos hábitos son malos, malísimos.
    Y se insiste en los estudios llamados “socio-lingüísticos” que se basan casi exclusivamente en la interpretación de las encuestas sobre los conceptos de “conocimiento” y de “uso” y no se analiza el por qué, todavía a día de hoy, del escaso conocimiento y sobre todo del escasísimo uso.
    Yo creo que la clave está en las deducciones que pueden derivarse del parágrafo del artículo en que aparecen las expresiones de la Sra. Ana Ollo, consejera de Relaciones Ciudadanas e Institucionales del Gobierno de Navarra y la Sra. Arrate Illaro, miembro de Euskaltzaleen Topagunea. La primera dice tener que adaptarse a las “diferentes situaciones socio-linüísticas” y la segunda se refiere al importante ejercicio a realizar en el “marco de la pluralidad socio-lingüística” que no creo que se refiera a cambiar el marco, en cuyo caso la aplaudiría.
    En ambos casos se propone claramente, a mi humilde entender, el respeto a la “realidad socio-lingüística” vigente, considerando los términos de “pluralidad”, “situación real” y otros posibles del mismo rango como positivos y/o inevitables.
    Pero una situación o una determinada pluralidad pueden ser positivas o negativas, buenas o malas, justas o injustas con todos los matices posibles, y las negativas, malas e injustas tienen que ser y son evitables y corregibles, y refiriéndose, como creo que se refieren, a las pluralidades consistentes en la coexistencia social y convivencial de monolingües en Castellano, con supuesto derecho a seguir siéndolo, con bilingües o plurilingües, nativos o no, obligados al monolingüismo en Castellano en muchas circunstancias, está claro que esa situación y esa pluralidad en “todo el territorio del Euskera” son, cuando menos, injustas.
    ¿Cómo revertir esa situación y esa pluralidad injustas?
    Está ya visto que las magníficas y repetidas iniciativas de activaciones sociales no han sido ni serán nunca suficientes.
    Es preciso modificar la ya famosa percepción de mi amigo recientemente fallecido Joxean Artza que decía: “Un idioma no se pierde porque quienes no lo saben no lo aprenden sino porque quienes lo saben no lo usan.” La afirmación no deja de ser verdad pero, a mi entender, no toda la verdad.
    Esa afirmación citada parece inspirar la que se escribe en esta artículo bajo el epígrafe: Activando a la ciudadanía vascoparlante: ‘11egun Euskaraz’
    Creo, sin embargo que desde una percepción más cercana a la realidad actual debiera afirmarse: “Un idioma se pierde inevitablemente si la masa social habitante de su territorio natural que no lo sabe no quiere, no necesita o no debe aprenderlo y la que lo sabe no lo necesita, no lo quiere o no lo puede utilizar.
    Y repito aquí una vez más el axioma sobre el que he fundamentado otros escritos y en que se basa también la afirmación del precedente parágrafo, sin ningún reparo a ser reiterativo: “Cuando un idioma no es necesario ni suficiente en su propio entorno natural y existe en él otro que sí lo es, este último lleva al primero a la diglosia y finalmente a su desaparición.”
    Eso es lo que ha sucedido y está sucediendo desde siempre con tantos y tantos idiomas y culturas reducidas ahora a residuos folklóricos para turistas y no quiero que suceda para nuestro Euskera y nuestra cultura en general.

    Por eso afirmo, y creo que lo hago de forma que se pueda entender: “Todo paso que no se dé en dirección a que el Euskera sea necesario, aunque el paso sea dado con prudencia, con pausa, con acompañamientos, etc., se estará dando en dirección a su desaparición”
    Está claro que los vascoparlantes en general tenemos asumido de buen grado que el Castellano y el Francés sean necesarios porque creemos que el bilingüismo y el plurilingüismo nos enriquecen, pero que en el “territorio del Euskera” cualquier otro sea “suficiente” nos lleva inexorablemente a la desaparición de una forma de pensamiento y una forma de comunicación de las que estamos ahora orgullosos pero amenazados de que nuestros descendientes puedan reprocharnos la posible imprevisión adecuada de futuro.

  • 2017.eko azaroak 26

    Bikaina!!! Erredakzio bat egiten ari naiz Euskaraldia-ren gainean, beharbada zerbait eman ahal izango du honekin euskararen zabaltzean.

Ekitaldiko kargudunak