María Dolores Madaria eta Landatas auzoetako 130 etxebizitzak erabat birgaitzeko lanak urtea amaitu baino lehen amaituko dira

• Esku-hartzearen bidez, udalerriko bi auzo enblematikoren energia-eraginkortasuna, irisgarritasuna eta espazio publikoak hobetuko dira, hiri-berroneratzea eta gizarte-kohesioa uztartuta

• Guztira, 8,6 milioi euroko inbertsioa egin da, eta Eusko Jaurlaritzak, Next Generation EU funtsek, Urduñako Udalak eta hamar eraikinetako bizilagunek finantzatu dute

• Biztanle eta etxebizitza bakoitzak batez beste 10.155 euro eman ditu energia-eraginkortasuna hobetzeko jarduketak dituzten atarietan, eta 21.327 euro irisgarritasuneko eta energia-eraginkortasuneko lanak dituztenetan, batez beste. Hala ere, etxebizitzetatik 33k gizarte-irizpidearen araberako laguntza gehigarriak dituzte

Urduñako María Dolores Madaria eta Landatas auzoetako birgaitze integraleko eta hiri-berroneratzeko lanak azken fasera heldu dira, eta urtea amaitu baino lehen amaituko dira, Denis Itxaso Etxebizitza eta Hiri Agendako sailburuak eta Iker Santocildes Urduñako alkateak gaur iragarri dutenez.

10 ataritan banatutako 130 etxebizitzak hartu dute parte proiektuan, eta guztira 8.615.522 euroko inbertsioa egin da. Proiektu hori finantzatzen parte hartu dute Eusko Jaurlaritzak (2.135.908 €), Next Generation EU funtsek (3.810.386 €), Urduñako Udalak (481.450 €) eta bi auzoetako bizilagunek (2.187.778 €). Esku-hartze hori, batetik, BERPIZTU Programaren eta Aiaraldea Eskualderako Berehalako Jarduera Planaren barruan kokatzen da, eta Lehentasunez Jarduteko Eremua (LJE) da, eta, zehazkiago, auzo zaurgarrien hiri-berroneratzerako trakzio-proiektua. Bestalde, auzoak berroneratzeko Europako estrategiaren baitan ere sartzen da operazioa.

Bisitan zehar sailburuak nabarmendu duenez, “Europa hegoaldeko etxebizitza-parkerik zaharrena du Euskadik, 90.000 eraikin baino gehiago 1960 urtea baino lehenagokoak baitira”. Erronka horren jakitun, Eusko Jaurlaritzak, 2026ko aurrekontuen Etxebizitza Programako baliabideen % 25 bideratuko ditu birgaitze-politikak sustatzera; guztira, 113,5 milioi. Itxasok azpimarratu duenez, helburua da "urtero bizitegi-parkearen % 2,5era iristen den birgaitze-erritmo jarraitua mantentzea, eta ratio hori % 3an jartzea 2030ean, Euskadi bizigarriagoa, efizienteagoa eta irisgarriagoa sendotuz".

Sailburuak gaineratu duenez, “Landatas eta María Dolores Madaria birgaitzeak ez du energia-eraginkortasunean eta irisgarritasunean jauzi bat bakarrik ekarri, baita kohesio sozialean eta eskualdeko partaide izatearen harrotasunean ere”.

Iker Santocildes Urduñako alkateak ere Udalaren eta Eusko Jaurlaritzaren arteko elkarlana nabarmendu nahi izan du, “gure udalerrian halako garrantzia duen operazioa egin ahal izateko”. Santocildesek nabarmendu duenez, “irisgarritasunaren eta energia-eraginkortasunaren defizit historikoak konpontzeaz gain, ehunka familiaren eguneroko bizitza hobetzen duen eta gure auzoetako gizarte-kohesioa indartzen duen eraldaketa sustatzen du” esku-hartze horrek.

Alkatearen hitzetan, udalerriak “urteak daramatza honelako jarduketa integralak aldarrikatzen, Urduña hirigintza inklusiboago eta jasangarriagoaren bidean kokatzeko”, eta prozesu osoan zehar auzokideen inplikazioa eta pazientzia eskertu ditu. Era berean, “daukagun hirigune historikoko hiri-lurzoru eraikigarri guztia etxebizitza sozialak eraikitzera bideratzeko” nahia helarazi dio Itxasori, “Urduñak belaunaldi guztientzat irisgarria izaten jarraitzea bermatzeko” asmoz.

Etxebizitzetan eta espazio publikoan esku hartzea

Guztira 130 etxebizitza dira, guztira. Hamar eraikin erabat birgaitu dira: lau Landatas auzoan (Landatas auzoa 1, 3, 5 eta 7) eta sei María Dolores Madaria auzoan (María Dolores Madaria kalea 1, 3, 5 eta 7, Kale Nagusia 3 eta Antiguako pasealekua 6). Horietako zortzitan, irisgarritasun eta eraginkortasun energetikoko obra konbinatuak egin dira, igogailuak jarri dira (Kale Nagusiko 3. zenbakian bat zegoen, baina solairuartean; beraz, eraitsi egin da, 0 solairuan beste bat jartzeko), eta isolamendu termikoa hobetu da, fatxadetan SATE sistemak jarrita. Gainerako bi atarietan (Landatas 7 eta Antiguako pasealekua 6), lanak energia hobetzeko egin dira, aldez aurretik irisgarritasuna konponduta baitzegoen.

Jarduketa integralak dituzten zortzi atarietan, etxebizitza bakoitzeko lanen batez besteko kostua 54.885 eurokoa izan da, eta horietatik % 61 diruz lagundu dira. Ondorioz, bizilagun bakoitzak gainerako % 39a jarri du, hau da, 21.327 euro.

Energia-eraginkortasunera soilik bideratutako bi atarietan, etxebizitza bakoitzak, batez beste, 31.187 euro jarri ditu, eta % 67 diruz lagundu da (21.031 euro); beraz, jabe bakoitzak kostu osoaren % 33 finantzatu du, 10.155 euro inguru.

Auzokideen Erkidegoentzako laguntza orokorrari dagokionez, 33 etxebizitzak dirulaguntza gehigarriak dituzte, ekonomikoki zaurgarriak direlako, eta jarduketak bideratu egin dituzte, familia horiek beren gain hartu ezin duten ahaleginik egin gabe.

Hiri-berroneratzeko operazioa denez, eraikinetan esku hartzetik harago doa jarduketa, eta proiektuak aurreikusten du berrurbanizazio-lanak eta espazio publikoa hobetzeko lanak egitea, baita Kudeaketa eta Hurbiltasuneko Bulego Teknikoa abian jartzea ere (Opengela izenez ezagutzen dena). Partikularrek eta administrazioek proiektua kudeatzeko eta dinamizatzeko muina da.

María Dolores Madaria auzoko berrurbanizazio-jarduketek barne hartzen dituzte Antiguako pasealekua berrurbanizatzea, galtzadaren eta espaloiaren arteko kotak berdintzea, telekomunikazio-sareak lurperatzea eta argiteria publikoa hobetzea. Eta Landatasen, berriz, linea elektrikoak eta telekomunikazio-lineak lurperatuko dira, PGLko andelaren ordez gas naturala auzora iritsiko da, trastelekuetarako sarbideak eta arrapalak hobetuko dira, aparkalekuak birbanatuko dira, hiri-altzari eta argiztapen berriak jarriko dira, eta erabilera komunitarioko kanpo-espazio estali bat eraikiko da.

Hiri-berroneratze integralaren adibide

Sailburuak hedabideen aurrean egindako agerraldian azpimarratu duenez, “esku-hartzeak aukera eman du errealitate oso desberdinak dituzten bi auzo enblematikoren eskaera historikoei erantzuna emateko, baina helburu komun bat oinarri hartuta: bertako bizilagunen bizi-baldintzak hobetzea”.

Halaber, Itxasok gogorarazi duenez, “jarduketa hay Eusko Jaurlaritzaren etxebizitza-politika berriaren eta hiri-berroneratzearen adibidea da, jasangarritasuna, irisgarritasuna eta ekitatea ardatz hartuta”. Haren esanetan, “auzoen biziberritzea ez dela adreilu kontua bakarrik erakutsi nahi izan dugu, duintasun eta komunitate kontua baizik”, baieztatu du sailburuak.

Gaur egun, 20 udalerritako 24 auzoren birgaitze integralean eta hiri-berroneratzean ari da lanean Eusko Jaurlaritza, eta operazio horiei esker 3.000 euskal familiaren bizi-kalitatea hobetuko da.